Redenen voor slaaptekort
Mantelzorgers cijferen zichzelf vaak weg om voor een naaste te kunnen zorgen. Tegelijkertijd moeten zij hun zorgtaken vaak combineren met werk en gezin. Die optelsom kan al snel leiden tot een chronisch slaaptekort. Bijvoorbeeld door nachtelijk piekeren, ongerustheid over de veiligheid en het welzijn van degene voor wie ze zorgen en algehele (emotionele) stress.

Daarbij komt vaak ook nog eens dat zij ’s nachts opgeroepen kunnen worden door hun naaste, wanneer die behoefte heeft aan hulp. Soms slapen mantelzorgers daarom ook in het huis van hun naaste, als zij niet al in één huis wonen. De eigen slaap onderbreken om zorgtaken uit te voeren is loodzwaar voor iemand die de volgende dag ook weer ‘gewoon’ paraat moet staan.

Als slaapproblemen bij mantelzorgers langere tijd aanhouden, kunnen in het uiterste geval zelfs overbelasting, angst en depressie op de loer liggen. De problemen worden dan steeds groter. Immers, ze kunnen dan geen mantelzorg meer verlenen, er thuis niet of minder voor hun gezin zijn, en soms (langdurig) niet meer op hun werk verschijnen.

Tips voor zorgverleners
Kortom: alle reden om als zorgverlener alert te zijn op de tekenen van slaaptekort bij mantelzorgers. Je kunt hierbij letten op de volgende signalen:

• Vermoeid uiterlijk (wallen onder de ogen, gapen, afwezige blik)
• Plotselinge stemmingswisselingen (snel boos of verdrietig worden)
• Verminderde weerstand (vaak/vaker ziek, uitbraak van eczeem of koortslip)

Merk jij deze signalen op bij een mantelzorger? Probeer hier met diegene over in gesprek te gaan. Stel bijvoorbeeld de volgende vragen:

• ‘Slaapt u wel goed en voldoende uren?’
• ‘Ligt u vaak wakker omdat u zich zorgen maakt?’
• ‘Moet u er ’s nachts vaak uit om uw dierbare te helpen?’

Vervolgens is het belangrijk om goed door te vragen. Probeer bijvoorbeeld te achterhalen waar de slaapproblemen vandaan kunnen komen. Vraag bijvoorbeeld naar bedtijden en de avondroutine, maar ook naar de slaapomgeving, beweging en het gebruik van koffie, alcohol of andere middelen in de uren voor het slapengaan.

Benadruk dat het van groot belang is dat de mantelzorger goed voor zichzelf zorgt. Bijvoorbeeld door meer tijd voor zichzelf te nemen en voldoende te bewegen. Of door in gesprek te gaan met een professional over de slaapproblemen.

Praktische oplossing: nachtzorg aan huis
Tot slot kun je de mantelzorger adviseren om hulp en ondersteuning te zoeken in het eigen netwerk. Misschien zijn er familieleden, vrienden of andere bekenden die een deel van de zorgtaken kunnen overnemen. Is die mogelijkheid er niet? Dan kan professionele (particuliere) thuiszorg misschien wel uitkomst bieden.

Vooral tijdens de nacht kan extra ondersteuning veel rust geven. Bij nachtzorg aan huis neemt een professionele zorgverlener de zorg (tijdelijk) over. Afhankelijk van de behoefte kan deze persoon de hele nacht wakker blijven of via een slaapdienst stand-by staan.

Zo weet de mantelzorger dat de naaste ’s nachts in goede handen is en hoeft diegene niet zelf klaar te staan om zorg te verlenen. Dat kan helpen om voldoende nachtrust te krijgen en weer een gezond slaapritme op te bouwen.